Grensoverschrijdend

Wanneer iemand zich grensoverschrijdend gedraagt, volgt vaak een onderzoek – meestal door gespecialiseerde bureaus. De Nijmeegse hoogleraar Michiel de Vries heeft die onderzoeken geanalyseerd en concludeert dat de kwaliteit daarvan vaak heel beroerd is. Dus wordt er te gemakkelijk geoordeeld dat iemand fout was – en daar kan iemand aan kapot gaan. Hij pleit er voor dat begrip ‘grensoverschrijdend gedrag’ niet meer te gebruiken. Wat is er mis met die term?

Een. Het beeld van een grens suggereert een duidelijke scheidslijn tussen Goed-land en Fout-land, tussen een veilig gebied en een onveilig gebied. Maar zo duidelijk is die grens vaak niet. Als iemand niet goed functioneert en daarop wordt aangesproken, is dat niet meteen onveilig. 

Twee. Veelgebruikte begrippen zijn altijd aan inflatie onderhevig. Dat geldt ook voor woorden als toxisch, trauma, onveilig – die worden te pas, maar ook te onpas gebruikt, zegt een Amerikaanse analist. Dus we gebruiken die begrippen soms te makkelijk – terwijl we tegelijk suggereren dat er een duidelijke grens tussen veilig en onveilig is. Dat is een heel gevaarlijke combinatie. 

Drie. Als je te gemakkelijk iets  grensoverschrijdend noemt, zet je de deur open voor laster: je kunt iemand ten onrechte beschuldigen. Maar er is meer: je berooft de echte slachtoffers van grensoverschrijdend gedrag van hun taal. 

Wat is de uitweg hier? De Vries heeft een eenvoudige suggestie: noem de dingen bij de naam. Noem pesten, pesten. Intimidatie, intimidatie. Discriminatie, discriminatie. En vermijd dat vage ‘grensoverschrijdend gedrag’.