Archeologie online

Een mooi frame uit de digitale wereld: ‘offense archeology’, vrij vertaald ‘aanstoot-archeologie’. Je graaft als een archeoloog het digitale verleden van iemand af – uitspraken, foto’s, video’s. Je hoopt in dat verleden iets aanstootgevends te vinden, dat die ander in een kwaad daglicht stelt.
Nu kan iemand in het verleden heel erg fout zijn geweest, en dat kan voor het hier en nu nog steeds relevant zijn. Maar aanstoot-archeologie heeft een andere gevoelswaarde. Een archeoloog wil het verleden begrijpen. Een aanstoot-archeoloog wil het verleden gebruiken – en dat wordt al snel misbruiken. Wat zijn de bezwaren tegen aanstoot-archeologie?
Een. Aanstoot-archeologie is contextloos. De context van toen kan een andere zijn dan die van nu. We hebben vandaag normen en nieuwe inzichten die er toen niet waren. Mensen ontwikkelen zich, kunnen toen dingen hebben gezegd die ze nu nooit meer zouden zeggen.
Twee. Ze is benauwend. Ieder mens ontwikkelt zich, doorloopt leerprocessen, verandert van opvattingen. Hoe actiever de aanstoot-archeologen, hoe meer je een cultuur kunt krijgen waarin je genadeloos wordt afgerekend als je van standpunt verandert. Dat is slecht voor individuen en slecht voor een samenleving.
Drie. Aanstoot-archeologie kan een puriteinse politieke cultuur creëren: het idee dat je alleen mee mag doen als je moreel zuiver bent, politiek correct door het leven bent gegaan. Terwijl je voor grote veranderingen leiders nodigt hebt die fouten durven maken, compromissen kunnen sluiten, risico’s willen nemen.