Boeren en verdienmodellen

CDA-Kamerlid Derk Boswijk heeft een pakkend frame in het stikstofdebat. ‘De boer heeft geen verdienmodel. De boer is een verdienmodel’, zegt hij. Wat maakt die oneliner zo mooi?
Een. De oneliner bekt lekker en blijft makkelijk hangen. Bovendien, er zit een verrassing in. Je verandert ‘heeft’ in ‘is’ en plotseling zit je in een heel andere werkelijkheid. Het roept het gevoel op dat er iets niet klopt met het huidige debat. Dat we iets over het hoofd zien.
Twee. Het is een pro-boer-frame. Er zijn blijkbaar grote bedrijven die geld verdienen over de ruggen van boeren: de agro-giganten. Boeren zijn niet het slachtoffer van de overheid met haar stikstofbeleid, maar van die agro-giganten met hun miljarden aan omzetten. Die betalen boeren onvoldoende. Dus dwingen ze hen tot steeds meer efficiëntie, met als gevolg een enorme schade aan het milieu. Bovendien duiken ze: als Remkes de agro-giganten uitnodigt voor een gesprek over die milieuschade, komen ze botweg niet opdagen.
Die. Er zit ook iets in van kritiek op de boeren. Als je een verdienmodel voor iemand anders bent, wat heeft het dan voor zin om steeds weer te investeren in groter, efficiënter en meer? Daar verdien jij niet aan, maar dat doen andere partijen. En als de samenleving vervolgens verontwaardigd is over de milieuschade, dan zijn die andere partijen in geen velden of wegen te bekennen. En kun je als boer de klappen opvangen.